جيناق
(جىر جيناعى)
80 ولەڭ
...وسىناۋ قالالار مەن ەلدى مەكەندەر حالقى قۇدايعا قۇلشىلىق ەتەتىن. ءبىراق، سول قۇدايى ولاردىڭ دۇنيەگە تۋرا قاراۋىنا كوپ كەدەرگى جاسايتىن. ( م. سيماشكو)
...توعىز گرامم قورعاسىن كوپ دۇنيە كوز قىلدىق كوپ دۇنيە ءسوز قىلدىق...
«...اجەم قوندى تۇسىمە كەپ ۇركىتپەشى، كىرپىگىم...» (سۇراعان راحمەت ۇلى) بەيىتتەن ءبىر سامال جەلپ ەتتى،
ابايدىڭ پورترەتى جارتاسقا باردىم كۇندە ايقاي سالدىم...
ابستراكسيا (نەمەسە ءتورتتاعاندار) ***
ايىراۋىق I ىڭىراندى قوبىز
اكسيوما تابىتتىڭ تەمىر يا اعاش بولۋى شارت ەمەس
اقسەلەۋ دۇنيە - ەڭ ۇلكەن ءماتىن... (ميشەل فۋكو)
اقىن ( س.تومانوۆقا) ارامتاماقتار،
الاس ...باقسى ايتادى ەكەن «ءاليحان كەلسە، جىن قاشادى» دەپ. (سماحان بوكەيحان)
الاش ولار... سوناۋ قاريا عاسىردا
امانات (ءاليحاننىڭ مونولوگى) بالعا باسقا،
انا سول مەزەتتە... سەن دە كەتتىڭ، مەن دە ءولدىم،
انامنىڭ سۇتىندەي اپپاق، الاقانىنداي جۇمساق، ارىممەن انت ەتەيىن ومىردە قاتە كوپ...
ارزۋ جۇرەگىڭىزدەن جۇماق ىزدەپ ەم، ول توزاققا اينالدى.
ارۋ ...اۋىزىنان شىققان ءسوزىن شىركىننىڭ گۇل عىپ تاقسا كەۋدەگە
استانا استانا جۇرتىن اينالعان... (ماحامبەت)
ءابىلحايىردىڭ حاتى بۇل حات ەمەس... تۇتاس قاۋىمدى توزاققا تاستاعان تاعدىر عوي،
ءان (ەركىن شۇكىمانعا) Cال ءبىرجان، الدىڭىزدا اقان، مىنە!
اۋەن ىشىندەگى انام I
بازىنا (قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ رۋحىنا) وبالىمدى و دۇنيە شەشەدى،
باقۇلداسۋ I تۋعان جەردى ساعىنباۋدىڭ ءدارىسى جوق ىشەتىن...
بەس كۇندىك ساۋلە ەدىم... بەس كۇندىك ساۋلە ەدىم،
بوستاندىق مەنىڭ ازاماتتىق داۋىسىم قايدا؟ بۇلا مىنەزىم؟
ءبىر جۇتىم اققۋدىڭ سۇڭقىلى... قىركۇيەك...
ءبىر شاي قاسىق عانا... ءوڭى بار... ولەرمەندىگى دە جامان ەمەس بىلاي،
ۆارۆار قارۋ جاساۋعا كەتكەن قايران ۋاقىت،
گەرونتوكراتيا (نەمەسە ارىلۋ) بۇكىل باۋىرلارىما ارنايمىن...
گولوگرامما دەگەنىمىز – «ءبىرتۇتاس دەنە». ياعني عالام – ءبۇتىن اعزا دەگەن ءسوز. جەر بەتىندە ورىن العان كەز كەلگەن كەلەڭسىزدىككە تىرشىلىك اتاۋلى پۇشايمان بولادى. وسى تەوريانى تۇڭعىش تاپقانى ءۇشىن 1947 جىلى دەنيس گاربورومعا نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاعى بەرىلدى. (دجون كەحو) گولوگرامما
داۋىس ( م.ەشەكەەۆكە ) التى قىردىڭ استىنان ۇيتقىپ ءبىر سوققان داۋىسى
دارەتحانا قاعازى نەمەسە دجۋنگلي زاڭى قاراشىقتا قان ءىزى... قاندى سۇرتەر قاعاز جوق.
دەگۋمانيزاسيا كەرمەك اقىل كىمگە كەرەك، بىلەسىز...
دومبىرا مەن كىتاپ كىتاپتى اشقان ەم فيليپپ تۇر الدىمدا.
دۇنيە دۇنيە!
دۇنيەنى يتتەرسىز ەلەستەتۋگە تىرىسۋ كەرەك... (م.حايدەگگەر) بۇل سۇرلەۋدى ءوزىم ءسۇيدىم وكىنبەن،
ءدىنىن شانشىپ پىستىككە، اركىم ءبىر جەم ىزدەپ ءجۇر. (ا.بايتۇرسىن ۇلى) قىزىل ءتانىڭ ءبىر ىسىنار ءبىر سۋىپ،
ەرتەگى ەرتەگى ايتام... ەسىمى ونىڭ «ب ا ق مەكەن»،
يممۋنيتەت (ۇمتىل زارىققانعا) مەن اداستىم،
ءيىس پەن اۋەن پوەزيا اندەي ىرعالىپ جەلدەي جەلپۋگە ءتيىس دەنەڭدى.
كاتارسيس قىزىل جۇرەك، قان شۇمەكتەپ جىلاشى،
كوشپەندىلەر «بولاشاقتا ادامدار اسپانعا مويىن بۇرىپ تا قارامايتىن بولادى». (ا. ەكزيۋپەري)
كىتاپحانا مەن جۇماقتى كىتاپحاناعا ۇقساتتىم... (حورحە لۋيس بورحەس)
قوڭىر (ق.جانتىلەۋوۆكە) قوڭىر-قوڭىر تاۋلاردىڭ
قۇربان ايت مەككە مەن مەشىت كۇنا جۋاتىن مەكەمە مە؟ قويلاردىڭ قانداي بۇل كۇنى جازىعى بار
قۇسا قارعام، ماعان قايعىلى دەپ كىنا ارتپا، تۇل تىرلىكتەن تۇنشىقپاۋدىڭ ايت ەمىن،
قىزىل مەن كوك تاقسىر، تاريح، تۇسىنەر بولساڭ، مۇڭىمدى ءىش،
قىپ-قىسقا ديالوگ مىنبەر... – «قاعبا – جۇماق باقشاسى» دەدى...
ماداق الەمدى جاراتقان، اللا، اكەمدى جاراتقان، اللا،
مامىرستان اۋاسى اققۋ اڭقىپ ساي گۇلدەگەن، مامىردىڭ قاي جەرىنەن قايعى كورەم.
مانترا «شىندىق دۇنيەگە جالاڭاش كۇيىندە كەلگەن جوق، نىشاندار مەن بەينەلەر ارقىلى كەلدى. ول، ونى باسقاشا ەش ۇيرەتە المايدى».
ماتريسا (سەرىكبول قوندىبايعا) جاراتۋشى ونى جاراتار الدىندا
مەن ءومىرىم - ەلىمدىكى، ءولىمىم- وزىمدىكى. (حالىق دانالىعىنان)
مەتافيزيكا ءتاندى تاستاپ ۇزاپ شىقسام وزىمنەن،
مەتەوريتتەر كۇرەتامىردان اققان قىزىل قان اۋەلەي ۇشىپ بۋعا اينالدى.
ناما ايكەزبە بولعان پەندە ەدىم، قوس كولىمنەن قان اققان،
ون ءبىر بۋىن ومىرتقاڭ كەتسىن سىنىپ... (تولەۋجان ىسمايىلوۆ) ەركىن ولەڭ
وزگەرىس (وزگەرىس شەرىكباي ۇلىنا)
وزىڭنەن تىس... بولعاننان سوڭ ءار ءىسىڭ، ىشكەندەيسىڭ دەلق ۇلىنىڭ ءدارىسىن. «جا – لىق – تىم» دەپ ايقايلاسام جاپانعا،
ولەڭ «ايقاي سالىپ، الاسارتپا شىندىقتى...» (جۇمەكەن)
ءولىم جالعانشىعا كەلمەي ب ا ق، كەلسەڭ ءبىراق ولمەي ب ا ق. (قورقىت)
سانا ەش ەسەيمەسىن، ءبىر كوگەرمەسىن،
سۋرەت ءتۇن... وزگەلەر ۋىز ۇيقى ۇرتاپ العان،
سىڭسۋ «ەندى ەسەن بول جان اكە...» (ۇزاتىلعان ارۋدىڭ ءسوزى)
تالاسبەك ەر ءوتتى، ەت جۇرەگىن شوقتاي قارىپ، قاڭتاردىق، قاراكوكتى قاقپايلادىق.
تانىم بۇرىن شىن بار بۇگىن شىن، I ەرتەڭ شىن بار ءۇش بولەك. كەرەگى جوق بۇلاردىڭ،
تاريح بوكەن جون، بورتە قىراتتار استىندا شوپتەرمەن جابىلعان،
تاساتتىق ەكى مۇشەل جىل ءوتتى... نە جاڭبىرى
تەرىسبۇراۋ وي تۇبىندە جاتقان ءسوز شەر تولقىتسا شىعادى. (اسان قايعى)
تورتەۋدىڭ ديالوگى نەمەسە ءوز ۇرەيىم تۋرالى – اۆتوكراتتاردان ايىراتىن جالعىز-اق جول ءولىم بە؟
ءتورتتاعاندار *** سىبىزعى سۇڭقىلى
تۋعان كۇن تۋرالى ءان «...ءبىر مينۋت ءبىر كىسىنىڭ ومىرىنە ۇقساس، ءوتتى، ءولدى، تاعدىر جوق قايتا كەلمەك»
ءتۇپسانا «...تۇپتەپ كەلگەندە قارا تاستىڭ ءوزى دە كۆانتتىق دەڭگەيدە بىزبەن ءبىر تەكتەس ەكەندىگى ءمالىم». (ماكس پلانك)
تۇرمە ءبىزدىڭ قوعام بورسىعان وي، قوتىر ءسوز، سىزدە سوعان شىرماتىلىپ وتىرسىز.
ۇشىق I
حات كەۋدەڭدەگى مامىرلاعان دۇرسىلدەن، مەنىڭ تايقى ماڭدايىما نۇر سىڭگەن.
شامىرقانۋ (نەمەسە سامۋرايدىڭ سوڭعى ءسوزى) اقورداعا اعىزسام اتقا ءمىنىپ،
شەجىرە (ءمىرجاقىپ پەن حاقنازارعا) قان-شەجىرە تامىر تارتقان ماڭگىگە،
شەشە ءبىزدىڭ ءومىر – قارا تىرلىك، قارا نان، قارا ءتۇننىڭ قاۋىزىنان زار العام.
شىن ششەدەۆردىڭ جارقىلىنان حالتۋرانىڭ كوتى كورىنەدى... (ەجي لەس) ...كوپ ءسوزىڭنىڭ كوزىنەن ءشوپ كورىنىپ تۇرسا دا... (جۇمەكەن)
Cەرت I...وراۋلى بوپە ءتارىزدى تارام دا تارام ون ساۋساقجازا الماساڭ ساعان سەرت.كومەكەيدىڭ وتىندەقوزداعان شوقتاي، قىزىل ءتىلايتالماساڭ ساعان سەرتاينالىپ كەلىپ ماعان سەرت. سىرعاقتاسام، تايقىسامقوس وكپەنى جان قىسسىنقالامسابىم قاقالىپ قىزىلكۇرەڭ قان قۇسسىن. اق قاعازدىڭ بەتىنەنۇدەرە كوشىپ سول كيەماياعى سەلگە ۇلاسسىن.اۋىت باسىپ اداسسامشاشىراتىپ قانىمدى قاقىراتىپ ءتانىمدىقاق توبەمنەن جاي ءتۇسسىن!